Windows 11 ilk kez açıldığında yapılan seçimler yalnızca masaüstünün görünümünü belirlemez. Hesap güvenliği, kişisel verilerin kullanımı, dosyaların yedeklenmesi ve bilgisayarın güncel kalması da bu aşamada verilen kararlardan etkilenir.
Kurulum ekranları Windows 11 sürümüne, cihaz üreticisine ve yüklü güncellemelere göre küçük farklılıklar gösterebilir. Bu nedenle ekrandaki seçenekleri hızlıca geçmek yerine neyi etkinleştirdiğinizi kontrol etmek, daha sonra düzeltmeniz gereken ayarların sayısını azaltır.
En sağlıklı sıra; bölge ve klavye ayarlarını doğrulamak, uygun hesap türünü seçmek, gizlilik seçeneklerini gözden geçirmek, güncellemeleri tamamlamak ve ardından güvenlik ile yedekleme ayarlarını düzenlemektir. Son aşamada ekran, güç, depolama ve başlangıç uygulamaları kişisel kullanım biçimine göre ayarlanabilir.
Bölge, Dil ve Klavye Düzenini Doğrulayın
Ülke veya bölge seçimi; tarih biçimi, mağaza içeriği ve bazı yerel hizmetleri etkileyebilir. Türkiye seçildiyse saat diliminin de doğru göründüğünü kontrol etmek, takvim kayıtları ile çevrim içi toplantıların yanlış saatte görünmesini önler.
Klavye düzeni ekranda Türkçe Q veya Türkçe F olarak seçilebilir. Kurulum sırasında e-posta adresi ya da parola yazarken noktalama işaretlerinin beklenmedik yerde çıkması, çoğu zaman yanlış klavye düzeninden kaynaklanır; bu nedenle kısa bir metin yazarak tuşları denemek yararlıdır.
İnternet Bağlantısını ve Hesap Türünü Bilinçli Seçin
Kurulum sırasında güvenilir bir Wi-Fi ağına veya kablolu bağlantıya bağlanmak, Windows’un gerekli bileşenleri ve güncel kurulum adımlarını almasını kolaylaştırır. Ortak ya da şifresiz bir ağ yerine ev veya iş ağı kullanmak, hesap bilgilerini girerken gereksiz riski azaltır.
Microsoft hesabı; OneDrive, Microsoft Store, ayar eşitleme ve hesap kurtarma gibi hizmetleri tek kimlik altında toplar. Yerel hesap ise oturum bilgisini yalnızca bilgisayarda tutar, ancak bu seçeneğin kurulum sırasında görünmesi Windows sürümüne ve kurulum akışına göre değişebilir; hesap türü daha sonra Ayarlar içinden değiştirilebilir.
Bilgisayar bir iş veya okul tarafından yönetilecekse kişisel hesap ile kurumsal hesabı birbirine karıştırmamak gerekir. Kurumun verdiği hesap, cihaz yönetimi ve güvenlik politikalarını etkinleştirebilir; kişisel cihazda yalnızca uygulamalara erişmek için kullanılacaksa hesabı doğrudan Windows oturumu yerine ilgili uygulamaya eklemek daha uygun olabilir.
PIN ve Windows Hello Ayarlarını Tamamlayın
Windows Hello, parola yerine PIN, parmak izi veya yüz tanıma gibi oturum açma yöntemlerini kullanır. PIN cihazla ilişkilidir ve Microsoft hesabı parolasından farklı olmalıdır; doğum tarihi, ardışık rakamlar veya kolay tahmin edilen kısa diziler güvenli bir seçim değildir.
Gizlilik Seçeneklerini Tek Tek Değerlendirin
Windows 11 kurulumunda konum, tanılama verileri, kişiselleştirilmiş öneriler ve reklam kimliği gibi çeşitli gizlilik seçenekleri gösterilebilir. Her seçeneği kapatmak ya da açmak yerine, ilgili özelliğin günlük kullanım için gerekli olup olmadığını değerlendirmek daha dengeli bir sonuç verir.
- Konum hizmeti, harita, hava durumu ve cihaz bulma gibi işlevlerde kullanılabilir; masaüstü bilgisayarda gerekli değilse kapalı tutulabilir.
- Cihazımı Bul özelliği, kaybolan taşınabilir bilgisayarın son bilinen konumunu görmeye yardımcı olabilir ve konum hizmetiyle birlikte çalışır.
- İsteğe bağlı tanılama verileri, zorunlu sistem verilerine ek olarak kullanım ayrıntıları gönderebilir; daha sınırlı veri paylaşımı isteyenler bu seçeneği kapalı bırakabilir.
- Yazma ve mürekkep oluşturma verileri, el yazısı ve yazım önerilerini geliştirmek amacıyla kullanılabilir; dokunmatik kalem kullanmayanlar için gerekli olmayabilir.
- Kişiselleştirilmiş teklifler ve öneriler, kullanım verilerine göre içerik göstermeyi amaçlar; daha sade bir deneyim için devre dışı bırakılabilir.
- Reklam kimliği, uygulamaların kullanıcıya göre reklam içeriği sunmasına yardımcı olur; kapatılması uygulama içi reklamları kaldırmaz ancak kişiselleştirmeyi sınırlar.
Kurulum bittikten sonra Ayarlar içindeki Gizlilik ve güvenlik bölümünden kamera, mikrofon, konum, kişiler ve dosya sistemi izinleri ayrıca kontrol edilmelidir. Bir görüntülü görüşme uygulamasının mikrofona erişmesi gerekirken, ilgisiz bir uygulamanın sürekli konum erişimine sahip olması çoğu kullanım senaryosunda gerekli değildir.
Bazı yeni cihazlarda ek yapay zeka veya etkinlik geçmişi özellikleri bulunabilir. Recall ve anlık görüntüler gibi bir seçenek görünüyorsa neyin kaydedildiğini, kayıtların nerede tutulduğunu ve özelliğin kapatılıp kapatılamadığını incelemeden etkinleştirmemek daha doğru olur.
Windows Update İşlemini Tamamlayın
İlk masaüstü açıldıktan sonra Ayarlar içindeki Windows Update bölümü kontrol edilmelidir. Yeni bilgisayar fabrikadan güncel görünse bile üretim ile kullanım tarihi arasında güvenlik güncellemeleri, hata düzeltmeleri ve sürücü yenilikleri yayımlanmış olabilir.
Güncelleme işlemi tek denemede bitmeyebilir; bazı paketler ancak yeniden başlatmadan sonra görünür. Aşağıdaki sıra, eksik güncelleme ihtimalini azaltır.
- 1. Güncellemeleri denetleyin ve sunulan güvenlik ile kalite güncellemelerini yükleyin.
- 2. Bilgisayarı yeniden başlatın ve Windows Update sayfasını tekrar açın.
- 3. İsteğe bağlı güncellemelerde yalnızca cihazla ilgili olduğu açıkça görülen sürücüleri değerlendirin.
- 4. Üreticinin destek uygulaması varsa BIOS ve donanım güncellemelerini ayrıca kontrol edin.
Ekran kartı, kablosuz ağ veya dokunmatik yüzey düzgün çalışıyorsa rastgele sürücü sitelerinden paket indirmek gereksizdir. Windows Update ve cihaz üreticisinin resmi aracı genellikle daha güvenli kaynaklardır; özel ekran kartı kullananlar gerektiğinde donanım üreticisinin resmi yazılımını tercih edebilir.
Windows Güvenliği ve Disk Şifrelemeyi Kontrol Edin
Windows Güvenliği uygulamasında virüs ve tehdit koruması, güvenlik duvarı ve cihaz güvenliği bölümleri uyarı göstermemelidir. Başka bir güvenlik yazılımı yüklenmediyse yerleşik korumanın açık kalması, temel zararlı yazılım taraması ve gerçek zamanlı denetim sağlar.
Cihaz Şifrelemesi veya BitLocker kullanılabiliyorsa sistem diski şifrelenerek bilgisayar kaybolduğunda verilerin diski sökerek okunması zorlaştırılabilir. Şifreleme etkinse kurtarma anahtarının Microsoft hesabında, kurumsal hesapta veya güvenli bir çevrim dışı yerde saklandığı mutlaka doğrulanmalıdır.
Kurtarma anahtarı olmadan donanım değişikliği, güvenlik doğrulama hatası veya bazı kurtarma işlemleri sırasında dosyalara erişim güçleşebilir. Anahtarın ekran görüntüsünü yalnızca aynı bilgisayarda saklamak yeterli değildir; bilgisayara erişilemediğinde ulaşılabilecek ayrı bir konum gerekir.
Günlük kullanım hesabının yönetici yetkisine sahip olması kurulumu kolaylaştırır, ancak her uygulamaya yönetici izni vermek doğru değildir. Kaynağı belirsiz bir program izin istediğinde işlemi onaylamak yerine dosyanın nereden geldiğini ve gerçekten kurulması gerekip gerekmediğini kontrol etmek gerekir.
Yedekleme Yöntemini Kurulumun Başında Belirleyin
Yeni bilgisayarda dosya bulunmaması, yedeklemeyi ertelemek için iyi bir neden değildir. Belgeler, Masaüstü ve Resimler klasörleri kısa sürede önemli dosyalarla dolacağı için bulut, harici disk veya ağ depolaması seçeneklerinden en az biri başlangıçta yapılandırılmalıdır.
Windows Backup ve OneDrive belirli klasörleri, bazı ayarları ve uygulama tercihlerini Microsoft hesabıyla eşitleyebilir. Bulut kotası sınırlıysa hangi klasörlerin eşitleneceği seçilmeli, büyük video arşivleri veya geçici dosyalar gereksiz yere yüklenmemelidir.
Bulut eşitleme tek başına eksiksiz yedek anlamına gelmez; yanlışlıkla silinen ya da üzerine yazılan dosya değişikliği eşitlenen kopyaya da yansıyabilir. Önemli belgeler için düzenli harici disk kopyası veya Dosya Geçmişi gibi ikinci bir yöntem, tek noktaya bağlı kalma riskini azaltır.
Ekran, Ölçeklendirme ve Yenileme Hızını Ayarlayın
Windows çoğu ekranda önerilen çözünürlük ve ölçeklendirme değerini otomatik seçer. Yazılar çok küçük veya arayüz gereğinden büyük görünüyorsa çözünürlüğü düşürmek yerine önce ölçeklendirme oranını değiştirmek, görüntü netliğini daha iyi korur.
Yüksek yenileme hızını destekleyen monitörlerde Gelişmiş ekran bölümünde mevcut seçenekler kontrol edilebilir. Sistem 60 Hz kullanırken ekran 120 Hz veya daha yüksek bir değeri destekliyorsa hareketler daha az akıcı görünebilir; ancak daha yüksek yenileme hızı taşınabilir bilgisayarda pil tüketimini artırabilir.
Güç, Pil ve Uyku Ayarlarını Kullanıma Göre Düzenleyin
Taşınabilir bilgisayarda ekranın kapanma süresi ile uyku süresi çok kısa ayarlanırsa sunum, okuma veya dosya aktarımı sırasında kesintiler yaşanabilir. Süreleri kullanım alışkanlığına göre belirlemek, hem pil tüketimini hem de gereksiz beklemeyi azaltır.
Güç modu, performans ile enerji tüketimi arasındaki dengeyi değiştirir. Günlük ofis ve internet kullanımında dengeli mod çoğu kişi için yeterliyken, oyun veya yoğun işlem sırasında daha yüksek performans seçeneği yararlı olabilir; pilde çalışırken aynı seçim daha hızlı enerji tüketir.
Gereksiz Uygulamaları ve Başlangıç Yükünü Azaltın
Yeni bilgisayarlar deneme sürümleri, tanıtım uygulamaları ve üretici araçlarıyla gelebilir. Kullanılmayan programları Ayarlar içindeki Yüklü uygulamalar bölümünden kaldırmak depolama alanını boşaltır ve arka planda çalışan hizmetlerin sayısını azaltabilir.
Üreticiye ait her uygulamayı kaldırmak doğru değildir; dokunmatik yüzey hareketleri, özel işlev tuşları, pil sınırı veya donanım güncellemesi bazı araçlara bağlı olabilir. Uygulamanın görevini bilmeden silmek yerine adını ve cihazdaki işlevini kontrol etmek gerekir.
Görev Yöneticisi içindeki Başlangıç uygulamaları bölümünde yüksek etkiye sahip gereksiz programlar devre dışı bırakılabilir. Bulut eşitleme, güvenlik yazılımı veya ses sürücüsü bileşeni gibi sürekli çalışması gereken öğeleri kapatmak ise ilgili özelliğin otomatik başlamamasına yol açabilir.
Depolama Algısı, geçici dosyaları ve Geri Dönüşüm Kutusu içeriğini belirlenen kurallara göre temizleyebilir. İndirilenler klasörünü otomatik temizleme seçeneği kullanılıyorsa burada saklanan kurulum dosyalarının veya belgelerin süre dolunca silinebileceği unutulmamalıdır.
Varsayılan Uygulamaları ve Bildirimleri Düzenleyin
Tarayıcı, e-posta, fotoğraf, video ve PDF dosyaları için varsayılan uygulamalar Ayarlar içinden seçilebilir. Bir programı varsayılan yapmak yalnızca uygulamayı yüklemekle tamamlanmayabilir; ilgili dosya türleri ve bağlantı protokolleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Bildirimler tamamen kapatılmak yerine uygulama bazında düzenlenebilir. Takvim ve güvenlik uyarıları açık bırakılırken oyun başlatıcıları, mağaza önerileri veya sık kullanılan olmayan uygulamaların bildirimleri kapatıldığında dikkat dağıtıcı açılır pencereler azalır.
Erişilebilirlik ve Giriş Aygıtlarını Kişiselleştirin
Metin boyutu, karşıtlık temaları, fare işaretçisi, altyazılar ve ekran okuyucu seçenekleri yalnızca kalıcı erişim ihtiyacı olanlar için değildir. Küçük ekran, yüksek çözünürlük veya uzun çalışma süresi nedeniyle oluşan okuma güçlüğü bu ayarlarla azaltılabilir.
Dokunmatik yüzey hareketleri, fare kaydırma yönü ve klavye tekrar hızı kişisel alışkanlıklara göre değiştirilebilir. Harici klavye, Bluetooth kulaklık, kamera ve mikrofon ilk gün test edildiğinde bağlantı veya sürücü sorunları dosya ve uygulamalar çoğalmadan fark edilir.
Kurulumu Bitirmeden Önce Son Kontrolleri Yapın
Bilgisayar günlük kullanıma alınmadan önce birkaç temel işlev denenmelidir. Bu kontroller, kurulumun tamamlanmış görünmesine rağmen eksik kalan sürücüleri veya yanlış izinleri ortaya çıkarabilir.
- Wi-Fi bağlantısının uyku sonrasında yeniden kurulduğunu kontrol edin.
- Kamera ve mikrofonu görüntülü görüşme uygulamasında test edin.
- Hoparlör, kulaklık çıkışı ve ses düzeyi tuşlarını deneyin.
- Bluetooth aygıtı kullanılıyorsa eşleştirme ve yeniden bağlanma davranışını gözlemleyin.
- Windows Update sayfasında bekleyen yeniden başlatma veya güncelleme kalmadığını doğrulayın.
- Yedeklenen klasörlerin gerçekten eşitlendiğini ya da harici diske kopyalandığını kontrol edin.
İlk kurulumun amacı her seçeneği açmak değil, cihazı kullanım biçimine uygun ve denetlenebilir hale getirmektir. Hesap kurtarma bilgileri erişilebilir, güncellemeler tamamlanmış, disk şifreleme anahtarı güvenli yerde ve yedekleme doğrulanmışsa Windows 11 günlük kullanıma daha sağlam bir başlangıç yapar.
Görsel tercihler daha sonra kolayca değiştirilebilir; buna karşılık hesap, gizlilik, şifreleme ve yedekleme kararları veri güvenliğini doğrudan etkiler. Bu nedenle ilk günün önceliği tema ve masaüstü düzeninden önce güncellik, erişim güvenliği ve dosya kurtarma imkanları olmalıdır.
